Ακολουθεί κείμενο με ανάλυση της δικηγόρου και καλής φίλης της ιστοσελίδας Κωστούλα Μαζαράκη για τα όρια και τα δικαιώματα φωτογράφου και φωτογραφιζόμενου. Δώστε βάση στις λεπτομέρειες!

 

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

  • Το δικαίωμα στην εικόνα παρέχει στον φωτογραφιζόμενο δυο εξουσίες: α) την ηθική εξουσία, δηλαδή την εξουσία να διαχειρίζεται την εικόνα του όπως επιθυμεί και β) την περιουσιακή εξουσία, δηλαδή να ζητά αμοιβή για την απεικόνιση της.

 

  • Σύμφωνα με τον γενικό κανόνα, για τη φωτογράφιση ενός προσώπου και την ακόλουθη χρήση της φωτογραφίας απαιτείται η συναίνεσή του, εφόσον η εικόνα αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας του φωτογραφιζόμενου.

 

  • Εφόσον η φωτογραφία δημοσιευθεί περισσότερες φορές, απαιτείται ειδική συναίνεση για κάθε μια από τις δημοσιεύσεις (εφόσον, δηλαδή, συμφώνησα να δημοσιευθεί η φωτογραφία μου σε ένα συγκεκριμένο περιοδικό ή για ένα συγκεκριμένο σκοπό, για τη δημοσίευση σε άλλο μέσο απαιτείται νέα συναίνεση).

 

  • Θεωρείται ότι ένα προσωπο έχει δώσει τη συναίνεσή του όταν εκτίθεται και παραμένει σε δημόσιο χώρο. Η φωτογραφία, όμως, δεν θα πρέπει να εστιάζει στο πρόσωπό του, αποτελώντας το κεντρικό θέμα της φωτογραφίας. Απαγορεύεται η λήψη φωτογραφίας, χωρίς συναίνεση, όταν το πρόσωπο είναι το κεντρικό θέμα. Δεν απαιτείται συναίνεση όταν το πρόσωπο βρίσκεται σε δεύτερο πλάνο, αποτελώντας τμήμα ενός γενικότερου τοπίου.

 

  • Δημόσιος τόπος θεωρείται ο τόπος στον οποίο η πρόσβαση είναι ελεύθερη, χωρίς να χρειάζεται η λήψη ειδικής άδειας, όπως η παραλία, ο δημόσιος δρόμος, το πάρκο, η εκκλησία, ένα πολυκατάστημα, το γήπεδο. Δεν νοείται δημόσιο γεγονός η συμμετοχή σε κοινωνική δραστηριότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα, όπως η γαμήλια δεξίωση ή μια σχολική εορτή.

 

  • Ως ιδιωτικός χώρος νοείται εκείνος, στον οποίο δεν έχουν πρόσβαση τα βλέμματα των τρίτων. Έχει γίνει δεκτό (από δικαστικές αποφάσεις) ότι ιδιωτικός χώρος αποτελεί, εκτός από την κατοικία, το πλοίο, το φαρμακείο, το αστυνομικό τμήμα, η φυλακή, το κυλικείο μιας επιχείρησης, το ξενοδοχείο, ένα γραφείο, το υπόγειο μιας οικοδομής.

 

  • Επιτρέπεται, συνεπώς, η λήψη φωτογραφίας, χωρίς συναίνεση, όταν απεικονίζονται δημόσια γεγονότα, που λαμβάνουν χώρα σε δημόσιο τόπο, όπως δημόσιες τελετές, δημόσιες συγκεντρώσεις, τοπία με καλλιτεχνικό ή γενικότερο ενδιαφέρον.

 

  • Ειδικά για τις πορείες και τις συγκεντρώσεις, η δημοσίευση της εικόνας ενός προσώπου προστατεύεται (και επομένως χρειάζεται συναίνεση), εφόσον η συμμετοχή του αφορά μια πτυχή της ιδιωτικής ζωής του ή των πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεών του (π.χ. συμμετοχή σε πορεία με συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο ή μια διαδήλωση ομοφυλοφίλων).

 

  • Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση που κάποιος βρίσκεται σε δημόσιο χώρο, αλλά φωτογραφίζεται σε μια προσωπική του στιγμή (π.χ. φωτογράφιση κοπέλας, που κάθεται σε πάρκο και κλαίει) ή αποσύρεται σε απομονωμένο σημείο με σαφή πρόθεση αποκλεισμού του βλέμματος τρίτων. Εφόσον αποτυπώνεται μια ιδιωτική στιγμή του προσώπου (ακόμη και εάν συμβαίνει σε δημόσιο χώρο) είναι απαραίτητη η συναίνεσή του.

 

  • Δεν απαιτείται συναίνεση του προσώπου όταν η φωτογραφία χρησιμοποιείται για την πληροφόρηση του κοινού, αποτελώντας τμήμα μιας είδησης, που ενδιαφέρει την κοινή γνώμη (φωτορεπορτάζ). Υπάρχουν εξαιρέσεις και σε αυτόν τον τομέα, αλλά οι περιπτώσεις είναι εξειδικευμένες (όταν π.χ. ενημερώνεται το κοινό για την προσωπική ζωή ενός δημόσιου προσώπου).

 

  • Απαγορεύεται η εμπορική εκμετάλλευση της εικόνας ενός προσώπου, χωρίς τη συναίνεσή του και την καταβολή σχετικής αμοιβής. Ακόμη και εάν έχει συναινέσει στη φωτογράφισή του ή φωτογραφήθηκε σε δημόσιο χώρο και επομένως δεν χρειαζόταν η συναίνεσή του, πρέπει να ενημερωθεί για την εμπορική χρήση της εικόνας του και να λάβει σχετική αμοιβή για αυτήν.

Κωστούλα Μαζαράκη Δικηγόρος Φωτογράφος.

 

7+